|
[center]DAMLA SULAMA[/center]
Bilindiði gibi tarýmsal üretimi artýrýcý en önemli girdi sulamadýr. Ancak çeþitli sulama yöntemlerinin uygulanmasý belli þartlara baðlýdýr. Geleneksel yüzey sulama yöntemleri ancak tesviye edilmiþ arazilerde uygulanabilir. Ayrýca suyun bol ve kalite olarak, sulamaya elveriþli olmasý gerekmektedir.
Suyu kýt ve tuzlu olan bölgeler sulama yapmayacak mý? Bu bölgelerin iklimi ve arazisi ekonomik deðeri yüksek bitkilerin yetiþtirilmesine elveriþli ise suyun sorunlu olmasý elbetteki engel deðildir. Ekonomik deðeri yüksek bitki, yüksek gelir saðlayacaktýr. Bunu elde edebilmek için suyun sorunlarýný ortadan kaldýran yeni bir sulama yöntemi geliþtirilmiþtir. Dünyada ve ülkemizde giderek yaygýnlaþan bu yeni yöntemin adý damla sulamadýr. Damla Sulama pahalý bir yöntemdir. Ancak az iþ gücü gerektirdiði ve otomatik sulama yapmaya imkan verdiði için özellikle ilk yatýrým masraflarýnýn fazla olduðu seralarda ve ekonomik deðeri yüksek olan bitkilerin yetiþtirilmesinde uygulanmaktadýr.
Dersimizde damla sulamayý öðreneceðiz.
DAMLA SULAMA NEDÝR
Sulama suyunun, filtre edilerek süzüldükten sonra, eriyebilir gübre ile veya gübresiz olarak toprak yüzeyine veya içine damlalar halinde verilmesine damla sulama denir. Suyun damlalar halinde verilebilmesi için þüphesiz ki basýncýnýn düþük olmasý gerekir.
DAMLA SULAMA SÝSTEMÝ KISIMLARI NELERDÝR
Damla sulama sisteminin kalbi Damlatýcýlardýr. Damlatýcýlar plastikten yapýlýrlar ve Lateral adý verilen 12 ile 32 santimetre çapýndaki borularýn üzerine monte edilirler. Damlatýcýlar suyu saatte birkaç litrelik bir Debi (miktar) ile topraða damlatýrlar.
Bir damla sulama sistemi, damlatýcýlarýn dýþýnda 4 kýsýmdan meydana gelir. Bunlar;
a) Kontrol Ünitesi
b) Ana Boru Hattý
c) Yan Ana Boru Hattý
d) Lateraller dir.
a) Kontrol Ünitesi: Suyun ve gübrenin süzüldüðü süzgeçler, basýncýn kontrol edildiði basýnç ölçerler (manometre), vanalar ve gübreleme tankýndan meydana gelir. Kontrol ünitesinde üç adet süzgeç vardýr. Bunlardan birincisi kaba parçalarýn kendi aðýrlýklarýyla çöktüðü Kaba Süzgeç (hidro-siklon), ikincisi ince parçalarýn süzüldüðü Kum- Çakýl Filtre ve üçüncüsü ise kum-çakýl filtreden geçen çok ince parçalarýn ve gübrenin erimeyen kýsýmlarýnýn süzüldüðü Elek Süzgeçtir.
b) Ana Boru Hattý: Kontrol ünitesinden geçen su ana boru hattý ile yan ana borulara iletilir. Ana boru hattý P.V.C., polietilen, galvanizli çelik veya asbestli borulardan döþenebilir.
c) Yan Boru Hattý: Ana borudan suyu alýp, laterallere ileten boru hattýdýr. Yan ana boru hattý bazý sistemlerde toprak yüzeyi üzerinden gider. Bu durumda yumuþak (polietilen) boru kullanýlýr. Bazý sistemlerde ise yan boru hattý toprak altýndan gider. Bu durumda da sert boru (P.V.C. veya galvaniz) kullanýlýr.
d) Lateral: Üzerinde damlatýcýlarýn belli aralýklarla baðlandýðý yumuþak (polietilen veya yumuþak P.V.C.) boru hattýna lateral denir. Laterallerin toprak yüzeyinden gidenleri toprak altýndan gidenlerine göre daha çok kullanýlmaktadýr.
DAMLA SULAMA YÖNTEMÝNÝN YARARLARI NELERDÝR
- Damla sulama yönteminde su çok randýmanlý bir þekilde kullanýlabilir. Çünkü bu yöntemde su damlalarý yaðmurlamada olduðu gibi havada hareket etmez ve bitkinin toprak üstü kýsmý ýslatýlmaz. Dolayýsýyla ýslatýlan alan dýþýndaki yaprak yüzeyinden buharlaþma ile su kaybý da olmayacaðý için sistemde su kaybý en aza inmiþ olur.
- Damla sulama yöntemi ile sulanan bitkilerden daha yüksek ve kaliteli ürün elde edilir. Ayrýca bitkinin ýslanmasý ve toprak yüzeyi ýslanmasý en az olmasý nedeniyle damla sulamasýyla bitki hastalýk ve zararlýlarýnýn geliþmesi önlenmektedir.
- Bu yöntemde tuzlu sular sýk aralýklarla topraða verilmezse, toprak suyundaki tuz miktarý aþýrý düzeye ulaþmaz ve bitkilerin tuzdan zarar görmesi önlenir.
- Damla sulama yöntemi ile yabancý ot mücadelesi de daha baþarýlý olmaktadýr. Çünkü bu yöntemle sulanan arazilerde, sýralar arasýndaki toprak sulanmayarak kuru kalacaktýr. Dolayýsýyla da bu kuru toprakta yabancý otlar iyi bir geliþme gösteremeyecektir. Bunun yanýsýra topraðýn yüzeyinin kuru kalmasý sayesinde toprak iþleme, ilaçlama, toplama ve taþýma iþleri sulama anýnda bile yapýlabilmektedir.
- Damla sulamasý, plastik örtüler altýnda yetiþtirilen bitkiler için çok uygundur. Çünkü lateral borular plastik örtüler altýna yerleþtirilebilir. Ayný zamanda sistemin çalýþmasý rüzgardan etkilenmez ve bu sistemle gübre sulama suyu ile beraber verilebilir.
- Bu yöntem eðimli arazilerde diðer sulama yöntemlerine göre su ve toprak kaybýna yol açmaksýzýn daha baþarýlý ve kolay bir þekilde uygulanabilir.
DAMLA SULAMA YÖNTEMÝNDE NE GÝBÝ SORUNLARLA KARÞILAÞILIR
- Bu sistem týkanmaya karþý çok hassastýr. Çünkü su damlatýcýlarýn küçük deliklerinden geçerken temiz olmaz ise içindeki kuru parçacýklarý ve yosunlar vasýtasýyla damlatýcýlarý týkayabilir. Týkanan bir damlatýcýnýn bulunmasý çok zor ve pahalý olduðu için bu yöntemde su süzgeçlerden geçirilip süzülmeden kullanýlmamalýdýr.
- Sulamada kullanýlan bütün sular, bir miktar erimiþ durumda tuz içerirler. Bitkiler topraktan suyu aldýkça tuzun çoðu geride kalýr. Sulama mevsiminde bu tuzlarýn çoðu toprakta ýslak alanlar ile kuru alanlar arasýnda toplanýr. Bu noktalarda biriken tuz hafif bir yaðmur ile aþaðýda köklerin sýk bulunduðu yere doðru yýkanýr ve bitkiler bu tuzdan zarar görür. Bu zararý en az düzeye indirmek için damla sulama sistemi yaðýþlý dönemlerde çalýþtýrýlarak tuzlarýn yýkanmasý saðlanabilir.
- Damla sulama yönteminde tüm toprak hacmi ýslatýlmaz. Islatýlacak toprak hacmi bitki köklerinin en iyi yararlanabileceði hacim olmalýdýr. Aksi durumda bitkiler olumsuz yönde etkilenirler.
SONUÇ
Damla sulama; suyunun kýt (sýnýrlý), sorunlu (tuzlu) olduðu bölgelerimizde özellikle hafif bünyeli topraklarda ekonomik yönden deðerli (sebze, meyve gibi) bitkilerin sulanmasýnda kullanýlabilir.
Örneðin, ülkemizde seracýlýkta, batý ve güney bölgelerimizde ekonomik yönden deðerli bazý bitkilerin sulanmasýnda kullanýlmakta ve uygulama alaný günden güne artmaktadýr.
|
